Boekenkasten
Een boekenkast koop je voor wat erin komt te staan, en boeken wegen meer dan je denkt. Hieronder lees je hoe diep en hoe hoog de planken moeten zijn, waarom een plank doorbuigt en waarin een open boekenrek verschilt van een kast met deuren.
Open kast, deuren of roomdivider
Een open kast houdt de kamer luchtig en zet je boeken en decoratie in het zicht, zolang de rugjes netjes staan. Een model met deuren, of met gesloten vakken onderaan en open planken bovenaan, houdt rommel uit het zicht; glazen deuren houden het stof tegen zonder je boeken te verbergen.
Zet je de kast midden in de kamer, kies dan een afgewerkte achterkant en blijf onder 110 cm, anders neemt hij het licht weg. Heb je een hoek over, dan haalt een hoekmodel ruimte uit een plek waar anders niets past.
Voor een handvol boeken volstaan losse wandplanken: die nemen geen vloer in. Wil je alles uit het zicht, kijk dan bij de opbergkasten. Staat je televisie in dezelfde wand, dan vangt een laag tv-meubel al een rij boeken op.
Hoe diep en hoe hoog moeten de planken zijn
Meet je boeken op. Pockets zijn 11 tot 13 cm diep, hardcovers 15 tot 18 cm, kunst- en kookboeken tot 30 cm. Een plankdiepte van 20 tot 25 cm dekt bijna alles; onder de 20 cm steken je dikkere boeken uit, boven de 30 cm springt de kast in een gang in de weg.
De tussenafstand telt evenveel: 22 tot 25 cm vrije hoogte voor pockets, 30 tot 33 cm voor hardcovers en 38 tot 40 cm voor ordners. Verstelbare legplanken zijn daarom praktischer dan vaste tussenschotten.
Een meter boeken weegt al gauw 20 tot 30 kg, en dat gewicht blijft er jaren op staan. Gemelamineerde spaanplaat van 16 tot 18 mm houdt dat recht over 60 tot 70 cm; span je verder, dan zie je na een jaar een buik in het midden. Met 25 mm massief hout of een tussenschot haal je 90 cm.
Welk formaat past in jouw kamer
Meet de vrije wand en de hoogte tot het plafond. Een smal model van 40 tot 60 cm vult een restje muur in een gang; tegen een woonkamerwand werk je met 80 tot 120 cm breed. In de hoogte loopt het van 80 tot 110 cm tot 180 à 200 cm voor een kast die de muur vult.
Ga je hoger dan ongeveer 120 cm, bevestig de kast dan aan de muur. Een gevulde boekenkast is topzwaar en een kind dat zich aan een plank optrekt kantelt hem makkelijker dan je verwacht. Schroef de beugel in een houten profiel of met een plug in de muur, niet in gipsplaat alleen.
Materiaal, afwerking en onderhoud
Gemelamineerde spaanplaat is het meest voorkomende materiaal: goedkoop, in elke kleur en makkelijk af te nemen, maar gevoelig voor doorbuigen en voor vocht langs de zaagkanten. MDF met lak is stijver en vlakker, maar zwaarder, en fineer geeft een echte houtnerf op een stabiele kern. Massief eik, grenen, mangohout en bamboe zijn het stijfst, al verkleuren ze in de zon. Metaal en glas maken een boekenrek visueel lichter.
Gelakte fronten neem je droog of licht vochtig af, geolied hout vraagt af en toe een nieuwe laag meubelolie.
Voor lange planken is eik de veiligste keuze: hard, stijf en het buigt het minst door. Grenen is zachter en goedkoper en volstaat bij kortere overspanningen; gemelamineerde spaanplaat is het goedkoopst. Dikte weegt zwaarder dan houtsoort: 25 mm grenen houdt beter stand dan 16 mm eikenfineer.
Stijl, kleur en de kamer waarin de kast staat
Een scandinavisch model is laag en licht, met dunne poten en veel open ruimte. Industrieel combineert een zwart stalen frame met donker hout, landelijk werkt met paneeldeurtjes en matte lak, modern strak met greeploze fronten. Wit valt weg achter je boeken, zwart zet de kast neer als vlak.
De kamer bepaalt de indeling. In de woonkamer telt de afwerking van de zijkanten mee; hou dezelfde toon aan als je andere kasten. In een studeerkamer staan ordners, dieper en zwaarder dan romans, dus kies kortere plankstukken en kijk ook bij de bureaukasten. In een kinderkamer hou je de kast laag en schroef je hem vast.
Wat bepaalt het prijsverschil
Tussen twee boekenkasten van dezelfde hoogte zit soms een factor tien, en dat zie je zelden op de foto. Bij een boekenkast draait het vooral om wat de planken aankunnen: hun dikte, of ze verstelbaar zijn en over welke breedte ze vrij dragen. Daarna volgt de achterwand, want een dun geniet plaatje houdt een gevulde kast minder haaks dan een ingefreesde rug.
In materiaal wel, in de praktijk vaak niet. Panelen laten zagen, kanten afwerken en alles haaks afmonteren kost gereedschap en tijd, en te dunne planken buigen even hard door. Zelf bouwen loont vooral bij een nis waar geen standaardmaat past.
Twijfel je tussen twee breedtes of twee materialen, kom dan langs in een van onze drie toonzalen in Ieper, Dottenijs of Bertrix. Neem de vrije wandbreedte, je plafondhoogte en de diepte van je grootste boek mee; met die maten helpen onze adviseurs je verder.